|
|
|
|
|
Serwis przygotowany we współpracy z Wydawnictwem C.H. BECK, prowadzącym m.in.
|
|
|
|
PLANOWANE DZIAŁANIA FUNDACJI
W dobie szybkich i wielokierunkowych przemian gospodarczo-społecznych szeroka część obywateli znalazła się w bardzo
trudnej sytuacji materialnej. Jednocześnie państwo obarczone licznymi problemami na skalę krajową nie zawsze potrafi
dostrzec potrzeby i oczekiwania jednostki. Do podstawowych i zarazem trudno dostępnych usług w zakresie problemów
codziennego życia obywateli należy bezpłatna pomoc prawna.
Bezpłatną pomoc prawną nasz system sądownictwa zapewnia obywatelowi dopiero w postępowaniu procesowym przed Sądem.
Nie ma zaś możliwości uzyskania bezpłatnej porady prawnej ani w postępowaniu przed procesowym, ani też nie ma instytucji,
które by zapewniały obywatelom bezpłatną informację o prawach i obowiązkach im przysługujących. Taką rolę muszą spełniać
organizacje trzeciego sektora. Z pewnością dlatego właśnie Uniwersyteckie Poradnie Prawne odnotowują rosnące zapotrzebowanie
na świadczone przez siebie usługi oraz zyskują sobie uznanie wśród studentów i akademickiej kadry naukowej. Dotychczas z
pomocy Uniwersyteckich Poradni Prawnych korzystało średnio kilka tysięcy osób rocznie i liczba ta stale rośnie.
To właśnie Uniwersyteckie Poradnie Prawne pełniąc uzupełniającą rolę wobec działań administracji państwowej uświadamiają
obywateli o ich prawach i obowiązkach, a ponadto informują o zmianach związanych z przejmowaniem dorobku Unii Europejskiej.
Po dwóch latach działań związanych z organizacją samej Fundacji, przeprowadzeniu kilku ważnych projektów oraz realizacji
celów bezpośrednio związanych z pomocą finansową i merytoryczną poradniom. Obok zadań grantodawczych Fundacja podejmie
w tym roku szereg działań o charakterze edukacyjnym i wzmacniającym poradnie.
Zarząd Fundacji Uniwersyteckich Poradni Prawnych przedkłada plan działania na lata 2004- 2005 chcąc przede wszystkim
skupić się na:
- profesjonalizacji i standaryzacji działań poradni,
- wydaniu kolejnych publikacji,
- koordynacji i polepszeniu współpracy między poradniami,
- prowadzenie archiwum publikacji na temat klinik oraz prowadzenie statystyk,
- wzmocnienie bazy informatycznej i sprzętowej,
- promocji działalności uniwersyteckich poradni prawnych,
- budowanie i umacnianie współpracy międzynarodowej,
- tworzeniu grupy nacisku na reformowanie korporacji prawniczych,
- prace nad unormowaniem w polskim systemie prawnym funkcjonowania uniwersyteckich poradni prawnych,
- monitorowaniu stosowania prawa i jakości tworzonego prawa,
- rozszerzeniu działalności poradni o współpracę z Fundacją im. S. Batorego w zakresie zjawisk korupcyjnych,
- rozszerzenie działalności poradni zwłaszcza o poradnictwo dla kobiet i organizacji pozarządowych,
- szkolenie z zakresu praw i obowiązków obywatelskich po wstąpieniu Polski do Unii Europejskiej.
Profesjonalizacja i standaryzacja działań poradni- działania te zaplanowane są jako zasadniczy cel na najbliższy rok
i kolejne lata. Osiągnięcie tych założeń przede wszystkim ma wzmocnić pozycję poszczególnych poradni, a także zapewnić
im stabilną przyszłość i uznanie w środowisku prawniczym. Cel ten będzie realizowany przede wszystkim z dotacji celowych
uzyskiwanych na poszczególne działania, takie jak szkolenia, konferencje, seminaria, publikacje.
Wydanie kolejnych publikacji- po pierwszym Almanachu "Uniwersytecka Poradnia Prawna idea, organizacja, metodologia"
Fundacja planuje wydanie podręcznika dotyczącego wyłącznie metodologii nauczania prawa w poradniach prawnych. Podręcznik
powstanie w ciągu roku pod redakcją naukową prof. Fryderyka Zolla.
Koordynacji i polepszenia współpracy między poradniami- niniejszy cel będzie realizowany głównie dzięki uczestnictwu
przedstawicieli poradni na spotkaniach na poziomie krajowym i osobistym kontaktom z pracownikami poszczególnych poradni
(np. wszystkie poradnie będą regularnie wizytowane, w Warszawie będą odbywać się cykliczne szkolenia dla pracowników poradni).
Ponadto Zarząd Fundacji pragnie utrzymać tradycję organizacji jednej dorocznej Ogólnopolskiej Konferencji Uniwersyteckich
Poradni Prawnych.
Prowadzenie archiwum publikacji na temat klinik oraz prowadzenie statystyk- Zarząd Fundacji będzie gromadził wszelkie
materiały związane z działalnością poradni prawnych w Polsce i za granicą, tym samym tworząc archiwum publikacji i
artykułów tematycznych. Zarząd Fundacji będzie nadal gromadził wszelkie materiały związane z działalnością poradni prawnych
w Polsce i za granicą, tym samym tworząc archiwum publikacji i artykułów tematycznych. Dzięki zbieraniu półrocznych i
rocznych raportów oraz przetwarzaniu danych statystycznych o działalności poradni możliwe będzie uzyskanie danych
porównawczych, w tym oraz określanie trendów i kierunków w jakich powinny ewoluować poradnie. Dane te ukażą także
statystyczny profil klienta oraz odpowiedzą na pytanie czy poradnie właściwie dobierają zakres tematyczny prowadzonego
poradnictwa i informacji prawnej.
Wzmocnienie bazy informatycznej i sprzętowej- w oparciu o uzyskane dotacje na regranting oraz darowizny rzeczowe od firm
i kancelarii prawniczych planowane jest rozpisanie konkursów grantowych dla uniwersyteckich poradni prawnych w Polsce.
Zakupiony sprzęt zasili poradnie rozwijające się, jak też nowo powstałe.
Promocja działalności uniwersyteckich poradni prawnych- osiągnięcie niniejszego celu ma służyć zarówno samym poradniom
(budowanie pozytywnego wizerunku) jak też lepszemu dotarciu do klientów. W zakresie działań związanych z tym celem znajduje się
druk ulotek informujących o działalności i adresach poradni w Polsce, nawiązanie współpracy z największymi kancelariami
prawniczymi i korporacjami prawniczymi, prowadzenie i aktualizacja strony internetowej. Niezbędna jest także nieustanna
kampania informacyjna o poradniach skierowana do urzędów samorządowych i państwowych, aby poradnie były traktowane jako
trwała i poważna instytucja. Urzędy powinny zyskać zaufanie i zrozumienie dla działalności poradni, a w konsekwencji pomagać
studentom w załatwianiu spraw związanych z pracą w poradniach.
Budowanie i umacnianie współpracy międzynarodowej- Polski program klinicznego nauczania prawa jest obecnie jednym z wiodących
tego typu programów w tym regionie geograficznym i dlatego powinno się dzielić zdobytym doświadczeniem oraz inicjować powstawanie
poradni w regionie. W najbliższych planach powinno się uwzględnić możliwość zapraszania gości z innych krajów Europy Środkowej i
Wschodniej po to, aby wzięli udział w organizowanych szkoleniach, kursach, czy wizytach studyjnych. Już w najbliższym czasie
planowana jest wizyta studyjna grupy osób z Chin, przedstawicieli poradni z Rosji. Przedstawiciele Fundacji uczestniczą w
międzynarodowych konferencjach poświęconych tematyce poradniczej. Do kolejnych planów należy projekt zorganizowania 1-2
tygodniowych kursów/stypendiów w USA dla opiekunów w poradniach. Projekt ten miałby pozwolić stypendystom na bliższe poznanie
funkcjonowania programu klinicznego w USA, zdobycia wiedzy z zakresu metodologii pracy w klinice oraz programu wzmacniania pozycji
poradni na wydziale prawa. Amerykańskim partnerem tego projektu będzie Columbia University z Nowego Jorku oraz Catholic University
z Waszyngtonu. Powyższy cel jednak wymaga długiej fazy przygotowań i przede wszystkim zdobycia poważnych środków na jego sfinansowanie.
Tworzenie grupy nacisku na reformowanie korporacji prawniczych- cel ten będzie realizowany przede wszystkim we
współpracy z Helsińską Fundacja Praw Człowieka i związany jest przygotowywaną kampania prawną na rzecz zmiany
szeregu przepisów utrudniających funkcjonowanie organizacji poradniczych w Polsce. Ponadto nasza Fundacja chciałaby
się podjąć prowadzenia programu aktywizacji prawników praktyków do działalności Pro Publico Bono. Program ten prowadzony
również we współpracy z Fundacją Helsińską, będzie zaplanowany w dłuższej perspektywie czasowej i wymagać będzie
merytorycznej fazy przygotowawczej oraz przygotowania programu pilotażowego, gdzie wybrane organizacje pozarządowe
byłyby przygotowane przyjąć pomoc prawników praktyków i rzetelnie współpracować z okręgowymi korporacjami adwokatów i
radców. Cel ten ponadto jest już realizowany przez organizację corocznego Konkursu Prawnik Pro Bono.
Prace nad unormowaniem w polskim systemie prawnym funkcjonowania uniwersyteckich poradni prawnych- po tym jak w
1998 roku w Krakowie powstał tekst ustawy o uniwersyteckich poradniach prawnych, Zarząd Fundacji przedstawił
uaktualnioną wersję projektu Ministerstwu Sprawiedliwości i został zaproszony do wzięcia udziału w przygotowywanym
projekcie ustawy o pomocy prawnej. Nowa ustawa ma z założenia uwzględniać specyfikę pracy klinik i nadawać im
szczególne uprawnienia.
Monitorowaniu stosowania prawa i jakości tworzonego prawa- zadanie niezmiernie ważne i wymagające szczególnej
uwagi oraz poważnych przygotowań. Realizacja niniejszej idei będzie, mamy nadzieję, związana z
programem "Trzeci sektor" Fundacji im. S. Batorego- powołanego na bazie grantu otrzymanego od Trust for
Civil Society in CEE. W ramach pierwszego filaru tego projektu znajduje się również zagadnienie związane z
monitoringiem prawa, które to zadanie ma wolę realizować także nasza Fundacja. Ponadto podobny cel stawia
sobie także Pozarządowa Platforma Poradnicza, której to jednym z liderów jest nasza Fundacja. Tym samym zadanie
to może stać się bardzo ważnym nie tylko dla naszej Fundacji ale także organizacji z nami współpracującymi. Dla jak
najlepszej realizacji niniejszego zadania Zarząd przygotował wstępnie narzędzia, w postaci ankiet sprawozdawczych
wypełnianych przez poradnie.
Rozszerzeniu działalności poradni o współpracę z Fundacją im. S. Batorego w zakresie zjawisk korupcyjnych-
Fundacja Uniwersyteckich Poradni Prawnych dostrzega konieczność włączenia się w działania związane z monitoringiem
zjawisk korupcyjnych. Dzięki sieci poradni znajdujących się w Polsce możliwe będzie zbieranie informacji o zjawiskach
korpcjo-gennych i przypadkach korupcji. Dlatego też zagadnienie to znalazło się w "Ankiecie rozliczenia z dotacji od
FUPP". Po zebraniu ankiet będzie można opracować wyniki i opublikować w formie raportu.
Rozszerzenie działalności poradni zwłaszcza o poradnictwo dla kobiet i organizacji pozarządowych- zagadnienia te już teraz
pojawiają się w działalności poradni. W "Ankiecie rozliczenia z dotacji od FUPP", zaznaczony jest między innymi podział na
klientów: kobiety i mężczyzn, po to aby po zebraniu ankiet móc wygenerować informację o kobietach-klientkach klinik i
głównych problemach z jakimi się zwracają. Podobne rozwiązanie zostało zastosowane do tematu współpracy z organizacjami
pozarządowymi. Dzięki zbieranym informacjom będziemy mogli dowiedzieć się więcej na temat potrzeb NGO's. Jednocześnie
jednak pragniemy aktywizować poradnie i nakłaniać je do świadczenia pomocy organizacjom trzeciego sektora. W powyższym zakresie
planujemy szerszą współpracę z Akademią Rozwoju Filantropii oraz Stowarzyszeniem SPLOT.
Szkolenie z zakresu praw i obowiązków obywatelskich po wstąpieniu Polski do Unii Europejskiej- po przystąpieniu do UE zmieni
i zmodyfikuje się szereg zasad, przede wszystkim w zakresie orzekania sądowego. Zostaną włączone do procesu wyrokowania
oraz do metod interpretacyjnych i formalnych: zasada pierwszeństwa stosowania praw Unii, bezpośredniości obowiązywania
w prawie krajowym, bezpośredniej skuteczności, obowiązywania wykładni zgodnych z prawem unijnym, odpowiedzialności Wspólnot
i państw członkowskich za szkody oraz cały system orzeczeń prejudycjalnych. Warto zatem szkolić przyszłych prawników szerzej
uświadamiając im, że prawo wspólnotowe będzie istotnym punktem odniesienia dla naszego porządku prawnego, a także przekazywać
tę wiedzę możliwie jak najszerszym kręgom obywateli.
Dzięki podejmowanym przez Zarząd Fundacji Uniwersyteckich Poradni Prawnych działaniom, mamy nadzieję wzmocnić potencjał
organizacyjny i samodzielność poszczególnych poradni. Dodatkowo liczymy, że zostanie wzmocniona sieć poradni oraz ich
wzajemne kontakty.
Zaplanowane zadania powinny wzmocnić nie tylko administracyjnie, ale także merytorycznie poszczególne poradnie,
a dodatkowym rezultatem będzie zacieśnienie współpracy oraz powołanie uniwersyteckich poradni prawnych we wszystkich
ośrodkach akademickich w Polsce. Zaplanowane równolegle zadania Zarządu Fundacji Uniwersyteckich Poradni Prawnych
mają zbudować najsilniejszą w regionie sieć uniwersyteckich poradni prawnych. Dlatego planuje się, że już w 2004
roku poradnie będą działać we wszystkich akademickich miastach Polski, a w następnej kolejności zakłada się
tworzenie więcej niż jednej poradni w miastach, gdzie istnieją dodatkowo prywatne uczelnie.
Wszelkie działania zarówno Zarządu Fundacji jak i poszczególnych poradni są zapowiadane i promowane za pośrednictwem
listy dyskusyjnej kliniki@yahoogroups.com oraz będą się znajdować na
stronie domowej www.fupp.org.pl .
Ewaluacja działań każdej poradni będzie przeprowadzana w oparciu o sprawozdania merytoryczne, finansowe oraz szczegółową
ankietę. Jak dotychczas nie były opracowane dokładne narzędzia sprawozdawcze, ale wraz z zamknięciem obecnego okresu
rozliczeniowego i roku akademickiego zostanie po raz pierwszy przygotowana jednolita analiza statystyczna pracy
poradni w Polsce.
Ze względu na bardzo rozbudowany charakter zadań leżących w zakresie opisywanego projektu, Zarząd Fundacji
Uniwersyteckich Poradni Prawnych podejmuje liczne starania o pokrycie zapotrzebowań finansowych na przyszłość.
W tym celu już na etapie przedkładanego projektu Zarząd Fundacji uzyskał poparcie od kilku instytucji.
Przy założeniu że zadane cele będą osiągane można antycypować, że dotychczasowi partnerzy będą wspomagać projekt
także w przyszłości.
Ponadto w miarę zdobywanych doświadczeń Zarząd Fundacji planuje zaangażowanie jak najliczniejszego grona darczyńców
i partnerów finansowych do opisywanego projektu. Oprócz fundacji oraz instytucji krajowych i zagranicznych
planuje się zaangażowanie korporacji prawniczych oraz firm i kancelarii prawnych w dotowanie tegoż, jakże
społecznie użytecznego, projektu.
Jednocześnie zaś docelowy model finansowania działalności poradni zakłada, że będą one finansowane wyłącznie
przez uniwersytety, a jedynie działalność o charakterze sieciowym i strukturalnym wykonywana będzie przez
Zarząd Fundacji Uniwersyteckich Poradni Prawnych.
W przyszłości poszczególne poradnie mogły podejmować większość zadań samodzielnie, a Zarząd Fundacji
Uniwersyteckich Poradni Prawnych pełnił będzie jedynie rolę wspomagającą.
Największe cele, jakie udało się osiągnąć Fundacji
Budowanie pozycji, wizerunku oraz ram dla działalności poradni i FUPP:
- bardzo sprawne i szybkie ukonstytuowanie się samej Fundacji,
- zbudowania i zintegrowanie "sieci" poradni w Polsce,
- wzbudzenia poczucia jedności pomiędzy poradniami,
- poprzez udzielane wywiady i relację z prowadzonych projektów poradnie coraz szerzej są prezentowane w mediach,
- zacieśnienie współpracy poradni ze środowiskiem organizacji pozarządowych i na trwałe wpisanie się w krajobraz tego sektora (choć poradnie wprost do niego nie należą),
- Fundacja uzyskała w niezmiernie krótkim czasie silną pozycję w środowisku organizacji pozarządowych (lider Pozarządowej Platformy Poradniczej i członek Zarządu Ogólnopolskiej Federacji Organizacji Pozarządowych),
- uzyskanie listów poparcia od Prezesa Naczelnej Rady Adwokackiej i Prezesa Krajowej Rady Radców Prawnych,
- poprowadzenie sesji poświęconej uniwersyteckim poradniom podczas ogólnopolskiego Zjazdu Dziekanów Wydziałów Prawa, we wrześniu 2003 r.,
- instytucjonalizacja i zacieśnienie współpracy z Rzecznikiem Praw Obywatelskich,
- podnoszenie i egzekwowanie Standardów działania wszystkich poradni (w 2003 roku prawie wszystkie poradnie podpisały umowy ubezpieczenia od odpowiedzialności cywilnej, w 2002 tylko dwie),
- przygotowanie aktualnego projektu ustawy o uniwersyteckich poradniach prawnych oraz udział w pracach zespołu roboczego powołanego w Ministerstwie Sprawiedliwości w celu opracowania ustawy o pomocy prawnej (z zastrzeżeniem uwzględnienia specyfiki pracy i zasad działania poradni),
Zrealizowane projekty:
- członkowie Zarządu odwiedzili wszystkie istniejące w Polsce poradnie, wielokrotnie odbywając rozmowy nie tylko z przedstawicielami samych poradni, ale także z władzami wydziałowymi,
- zorganizowanie w grudniu 2002 roku pod auspicjami Fundacji pierwszego zjazdu przedstawicieli poradni,
- zorganizowanie międzynarodowej konferencji poświęconej edukacji klinicznej w listopadzie 2002 roku,
- zorganizowanie I Ogólnopolskiej Konferencji Uniwersyteckich Poradni Prawnych w Kazimierzu, w październiku 2003 roku,
- Przeprowadzenie pierwszego w Polsce Konkursu Prawnik Pro Bono,
- podjęcie prac nad wydaniem pierwszego w Polsce i regionie podręcznika-almanachu dotyczącego poradni prawnych,
Fundraising:
- uzyskanie wsparcia od Fundacji im. S. Batorego pozwalającej na przeprowadzenie cyklicznych konkursów regrantingowych dla poradni (w 2003 przyznano dotacje dla ośmiu poradni),
- dzięki staraniom Fundacji, Stowarzyszenie ELSA Poland, które jest prawnym właścicielem części sprzętu w poradniach (na podstawie datacji jakie otrzymało w ubiegłych latach od Fundacji im. S. Batorego) podjęło się formalnego przekazania tego sprzętu na rzecz samych poradni- uniwersytetów, ponadto Fundacja wyegzekwowała realizację przez ELSA Poland swoich zobowiązań wobec kilku poradni,
- poradnie z 12 miast otrzymają sprzęt komputerowy znacznej wartości przekazany przez Ministerstwo Sprawiedliwości,
- kancelaria Baker & McKenzie przekazała dwa komputery na rzecz poradni w Polsce, które w drodze konkursu trafiły do dwóch najbardziej potrzebujących poradni,
- Polskie Wydawnictwa Profesjonalne przekazały jeden program LEX Omega, który w drodze konkursu został przekazany do poradni,
- międzynarodowa kancelaria Linklaters postanowiła oddelegować swoich pięciu prawników do pracy Pro Bono w poradni,
- Wydawnictwo C.H. Beck przekazało 15 programów informacji prawniczej (zbiór ustaw z komentarzami) na rzecz poradni.
Łączna wartość przekazanych lub zakontraktowanych dotychczas przez Fundację Uniwersyteckich Poradni Prawnych środków oraz
sprzętu i programów komputerowych na rzecz poradni wynosi: 220 000 zł.
|
|
|
